Afrika qitəsi proqnozlardan tez bölünür, yeni okean yaranacaq
19 sen 2026 Post redaksiyası 4 2 dəq

Afrika qitəsi proqnozlardan tez bölünür, yeni okean yaranacaq

Geoloqların apardığı yeni araşdırmaya görə, Afrika qitəsi əvvəllər proqnozlaşdırıldığından daha sürətli şəkildə iki hissəyə ayrılır və bunun nəticəsində Yer üzərində yeni bir okean formalaşacaq.

Alimlər Şərqi Afrikada gedən tektonik proseslərin gözlənilən sürətdən qat-qat irəlidə olduğunu aşkarlayıblar. Bölgədə aktiv qırılma xətti artıq kritik həddə çatıb və geoloji zaman ölçüsü baxımından qitənin yaxın perspektivdə parçalanacağı bildirilir.

Kolumbiya Universitetinin geoloqu Kristian Rouan bildirib ki, qırılma prosesi əvvəlki hesablamalardan daha sürətlə inkişaf edir, yer qabığı isə gözlənildiyindən daha nazik hala gəlib. Onun sözlərinə görə, bu, tektonik lövhələrin ayrılma sürətinin əvvəlcədən düşünüldüyündən yüksək olduğunu göstərir.

Turkana Qırılma Bölgəsində aparılan araşdırma

Proses Şərqi Afrika Qırılma Sistemi daxilində baş verir. Bu sistemdə qitənin şərq sahili boyunca uzanan iri Nubiya və Somali tektonik lövhələri tədricən bir-birindən uzaqlaşır.

Tədqiqatçılar Keniya və Efiopiya ərazisindən keçən Turkana Qırılma Bölgəsini diqqətlə öyrəniblər. Aparılan ölçmələr zamanı məlum olub ki, qırılmanın mərkəzi hissəsində yer qabığının qalınlığı cəmi 13 kilometrədək azalıb.

Yeni okean necə formalaşacaq?

Mütəxəssislərin qeyd etdiyinə görə, yer qabığının qalınlığının 15 kilometrdən aşağı düşməsi qitənin artıq “mülayim” adlandırılan mərhələyə keçdiyini təsdiqləyir. Bu isə qitənin gələcəkdə iki ayrı hissəyə bölünməsinin qarşısıalınmaz olduğunu göstərir.

Hesablamalara əsasən, bu proses bir neçə milyon il ərzində tam başa çatacaq. Qitə ayrıldıqdan sonra Hind okeanının suları formalaşan boşluğa daxil olacaq və nəticədə yeni bir okean dibi meydana gələcək.

Tədqiqatın nəticələri “Nature Communications” jurnalında dərc olunub. Elm adamları həmçinin bölgədə baş verən geoloji dəyişikliklərin fosillərin qorunma prosesinə necə təsir etdiyini də daha dərindən araşdırmağı planlaşdırırlar.