Azərbaycanda payız fəsli 23 sentyabrda saat 04:05-də başlayacaq

N.Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının açıqlamasına görə, 2026-cı il sentyabrın 23-də, yerli vaxtla saat 04:05-də Azərbaycanda astronomik payız fəsli başlayacaq. Elə bu andan etibarən şimal yarımkürəsində payız, cənub yarımkürəsində isə yaz mövsümü rəsmən qərarlaşacaq.

Bərabərlik nöqtəsi nə deməkdir?

Rəsədxananın bildirdiyinə görə, Günəş il ərzində öz zahiri hərəkəti zamanı göy ekvatorunu iki nöqtədə - yaz və payız bərabərliyi nöqtələrində kəsir. Payız bərabərliyi nöqtəsindən keçən Günəş şimal yarımkürədən cənub yarımküürəyə "ötür" və bununla da fəsil dəyişikliyi baş verir.

"Payız bərabərliyi nöqtəsindən keçməklə, Günəş şimal yarımkürəsindən cənub yarımkürəsinə keçir. Bu andan etibarən isə şimal yarımkürəsində payız fəsli, cənub yarımkürəsində isə yaz fəsli başlayır. Həmin gün Günəşin şüaları Yerə düz bucaq altında düşdüyünə görə gecə ilə gündüzün uzunluğu bərabərləşərək bütün coğrafi enliklərdə 12 saat olur. Şimal yarımkürəsində günlər qısalmağa, gecələr uzanmağa, havalar tədricən soyumağa başlayır. Cənub yarımkürəsində isə əksi baş verir və bu proses qış günəşduruşunadək davam edir. Qeyd edək ki, ekvatorda gecə ilə gündüzün uzunluğu ilboyu dəyişmir və 12 saat olaraq qalır. Ekvatordan qütblərə doğru getdikcə isə Günəş şüasının düşmə bucağı zamanla dəyişdiyindən bu fərq artaraq yay və qış günəşduruşu günləri 24 saata çatır. Beləliklə, fəsillərin yaranmasının əsas səbəbi ekliptika ilə göy ekvatorunun 23.5-lik bucaq əmələ gətirməsi, ilin müxtəlif vaxtlarında Günəş şüalarının düşmə bucağının dəyişməsi və Yer səthinin fərqli miqdarda istilik alması ilə əlaqədardır"

Ekvatorda fərq niyə yoxdur?

Mütəxəssislər qeyd edir ki, ekvator xəttində gecə ilə gündüzün uzunluğu il boyu sabit qalır və hər zaman 12 saat təşkil edir. Ekvatordan qütblərə tərəf irəlilədikcə isə Günəş şüalarının düşmə bucağı fərqləndiyindən gecə-gündüz nisbətindəki fərq artır, yay və qış günəşduruşu günlərində isə bu fərq 24 saata qədər çatır.