Əmanətlərin Sığortalanması Fondu media və bəzi ekspertlərin çıxışlarında yayılan yanlış məlumatlara münasibət bildirərək, əmanətlərin sığortalanması sisteminin necə işlədiyini izah edib.
Əmanətlərin Sığortalanması Fondu son dövrdə bəzi media qaynaqlarında yayılan yanlış məlumatlara aydınlıq gətirib. Fondun açıqlamasında bildirilir ki, əmanətlərin sığortalanması mexanizminin mahiyyəti təhrif olunaraq təqdim edilir, bu da vətəndaşlar arasında qarışıqlıq yaradır.
Son zamanlar bəzi media subyektlərində əmanətlərin sığortalanması mexanizminin məqsəd və funksiyalarına dair məlumatların təhrif olunmuş formada təqdim edilməsi, habelə qorunan əmanətlər üzrə illik faiz dərəcələrinin yuxarı hədləri ilə bağlı yanlış məlumatların rəsmi mövqeyə istinad edilmədən paylaşılması və ya müxtəlif ekspertlərin çıxışlarındakı yanlış məlumatların dərc edilməsi əhali arasında çaşqınlığa səbəb olmaqla yanaşı, onların bank sisteminə olan etimadının azalmasına da səbəb ola bilər. Bununla əlaqədar bildiririk ki, əmanətlərin sığortalanması sistemi bankda sığorta hadisəsi baş verdikdə qorunan əmanətlərin qanunla müəyyən edilmiş hədlərdə kompensasiya olunmasını təmin etməklə fiziki şəxslərdən əmanətə qəbul olunmuş pul vəsaitinin itirilməsi riskinin qarşısını alır, həmçinin bank sisteminə inamın və maliyyə sabitliyinin qorunmasına xidmət edir.
Fondun məlumatına görə, ölkədə əmanətlərin sığortalanması “Əmanətlərin sığortalanması haqqında” Qanunla tənzimlənir. Fiziki şəxslərdən əmanət qəbul etmə lisenziyası olan bütün banklar bu sistemin icbari iştirakçısıdır.
Fiziki şəxslərdən əmanət cəlb etmək üçün bank lisenziyasına malik olan banklar qanunla müəyyən edilmiş qaydada Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun məcburi iştirakçılarıdır. Sistemin maliyyə bazası (ehtiyatı) əsasən iştirakçı bankların ödədiyi sığorta haqları hesabına formalaşır.
Fond vurğulayıb ki, sığorta hadisəsi baş verən bankdakı bütün vəsaitlər deyil, yalnız qanunla qorunan əmanətlər müəyyən həcmdə kompensasiya olunur. Qorunan əmanətlərin siyahısı həmin Qanunda dəqiq göstərilib.
Hazırda milli valyutada qorunan əmanətlər üzrə illik faizin yuxarı həddi 12 faiz, xarici valyutada isə 2,5 faiz təşkil edir. Kompensasiya isə aşağıdakı qaydada ödənilir:
Sahibkarlıq hesabları və notarius depozitləri üzrə əlavə təminatlar 2020-ci ilin dekabrında Qanuna edilən düzəlişlərlə sistemə daxil olunub.
Fondun rəqəmlərinə görə, 2020-ci ilədək sığorta hadisəsi baş vermiş banklar üzrə 28 820 əmanətçiyə ümumilikdə 831 764 855,06 manat ödənilib. 2020-ci ildən sonra sığorta hadisəsi yaşanan 6 bank üzrə isə 35 070 əmanətçiyə 898 129 935,33 manat kompensasiya verilib.
Fond onu da qeyd edib ki, kompensasiyanın alınması əmanətçinin banka olan bütün tələblərinin bitməsi demək deyil. Əgər əmanətin məbləği ödənilən kompensasiyadan çoxdursa, qalan hissə üzrə əmanətçinin bank qarşısında tələb hüququ saxlanılır və bu, bankın aktivləri hesabına qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada ödənilir.
Açıqlamada bildirilir ki, Fondun vəzifəsi yalnız ödəmə qabiliyyətini itirmiş bankların əmanətçilərinə kompensasiya verməklə bitmir. Fond eyni zamanda sığorta haqlarının toplanması, ehtiyatların formalaşdırılması, risklərin idarə olunması və kompensasiyadan sonra tələb hüququnun həyata keçirilməsi kimi bir-biri ilə bağlı mexanizmləri də əhatə edir.
Fond bir daha vurğulayıb ki, iqtisadçı və mütəxəssislərin çıxışlarındakı yanlış və ya dəqiq olmayan məlumatların media tərəfindən yayılması əhali arasında çaşqınlıq yaradır.
Göstərilən neqativ halların baş verməməsi üçün media subyektlərinə bu tip paylaşımlardan öncə Fondun rəsmi mövqeyinin alınması tövsiyə olunur.
