2026-cı il başa çatmasa da, artıq 2027-ci ildə əmək pensiyalarının nə dərəcədə artacağı müzakirə mövzusuna çevrilib və mövcud göstəricilər təxminən 8 faizlik artımdan xəbər verir.
İl sona çatmamış belə, gələn il üçün pensiya artımı ilə bağlı fikir mübadiləsi aparılır və bu mövzuda fərqli hesablamalar səslənir. Məsələnin əsasında əmək pensiyalarının hər il başında indeksləşdirilməsi mexanizmi dayanır.
“Əmək pensiyaları haqqında” Qanuna əsasən, bütün əmək pensiyaları növləri hər ilin yanvar ayının əvvəlində əvvəlki ilin ortaaylıq əməkhaqqı artımına uyğun şəkildə yenidən hesablanır. Bu hesablama Dövlət Statistika Komitəsinin açıqladığı rəsmi rəqəmlərə - yəni ötən il muzdlu işçilərin ortaaylıq gəlirinin nominal artım tempinə - əsaslanır.
Sadə dillə desək, ölkədə maaşlar keçən il nə qədər yüksəlibsə, pensiyalar da eyni nisbətdə artırılır. Bu proses dövlət başçısının müvafiq sərəncamı ilə rəsmiləşdirilir.
2026-cı il hələ tamamlanmadığından bu il üzrə illik ortaaylıq əməkhaqqı artımı barədə dəqiq rəqəm yoxdur. Ancaq təcrübə göstərir ki, maaş artımlarının böyük hissəsi adətən ilin ilk yarısında baş verir və illik nəticə də əsasən həmin dövrdə formalaşır.
Bunun bariz nümunəsi kimi 2025-ci ili göstərmək olar: həmin ilin yanvar-iyul aylarında əməkhaqqı əvvəlki ilin analoji dövrünə nisbətən 9,5 faiz yüksəlmişdi, il sonuna isə bu göstərici cəmi 9,3 faiz olaraq qeydə alınıb - yəni fərq çox az olub. Oxşar tendensiya keçən illərdə də özünü göstərib.
2026-cı ilin ilk yeddi ayında isə əməkhaqqı əvvəlki ilin eyni dövrünə nisbətən 7,2 faiz artıb. Diqqətəlayiq məqam odur ki, bu göstərici ilin əvvəlinə qoyulmuş illik proqnozdan artıq çıxıb - belə ki, 2026-cı il üçün orta aylıq əməkhaqqının təxminən 6 faiz artacağı planlaşdırılırdı.
Statistika onu da göstərir ki, əsas artım ilin birinci rübünə təsadüf edib: yanvarda əməkhaqqı artımı 3,8 faiz olsa da, yanvar-mart dövründə bu rəqəm 6,2 faizə qalxıb. Növbəti dörd ayda isə artım cəmi 1 faiz bəndi təşkil edib.
Bütün bu göstəricilər 2026-cı il üzrə orta əməkhaqqının təxminən 8 faiz artacağına işarə edir ki, bu da öz növbəsində 2027-ci ildə pensiyaların oxşar nisbətdə - yəni təxminən 8 faiz - artırılacağı ehtimalını gücləndirir.
Əgər bu proqnoz reallaşarsa, hazırda 400 manat pensiya alan şəxsin məbləği 32 manat artımla 432 manata, 500 manat alan şəxsin isə 40 manat artımla 540 manata yüksələcək. Xüsusi şərtlərlə pensiya təyin olunmuş şəxslərin ödənişlərində də eyni indeksləşdirmə qaydası tətbiq ediləcək.
Bu artım gerçəkləşərsə, 2026-cı il üzrə proqnozlaşdırılan 5,7 faizlik orta inflyasiya göstəricisini ötəcək. Praktik olaraq bu, pensiyaçıların alıcılıq qabiliyyətinin gələn il də qorunacağı anlamına gəlir.
Pensiya məbləğlərinə təsir edən amillərdən biri də minimum pensiyanın artırılmasıdır - bu, həmin həddə pensiya alan şəxslərin ödənişlərinin yüksəlməsinə birbaşa şərait yaradır. Sonuncu dəfə minimum pensiya 2025-ci ilin fevral ayının 1-dən 40 manat artırılaraq 320 manata çatdırılıb, bu dəyişiklik isə müvafiq qanuna edilən düzəliş əsasında baş tutub.
Ölkənin 2022-2026-cı illər üzrə sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasında qeyd olunur ki, minimum pensiya minimum əməkhaqqının 75-80 faizi səviyyəsində saxlanılmalıdır. Hazırkı vəziyyətdə minimum pensiya - 320 manat - minimum əməkhaqqın, yəni 400 manatın, tam 80 faizinə bərabərdir.
